Chủ tịch VAA Nguyễn Trường Sơn: AI không thay thế sự sáng tạo, AI giải phóng sự sáng tạo

Đây là chia sẻ của nhà báo, đạo diễn Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, về những tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với ngành truyền thông, quảng cáo và báo chí. Theo ông, AI không chỉ là một công cụ công nghệ mới mà đang tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái sáng tạo, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với báo chí trong việc bảo vệ niềm tin và giá trị xác thực của thông tin.

Xu hướng quảng cáo đáng chú ý: Khi công nghệ dẫn dắt, doanh nghiệp cần thích ứng thế nào?

Hiểu đúng để chọn đúng: Định hướng nghề nghiệp tương lai cho học sinh trong kỷ nguyên AI

Luật AI đầu tiên của Việt Nam: Những điểm mới quan trọng định hình cách quản trị trí tuệ nhân tạo

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ trong lịch sử đều làm thay đổi cách con người tiếp cận và lan tỏa thông tin. Từ báo in, phát thanh, truyền hình đến internet và mạng xã hội, mỗi giai đoạn đều tạo ra một trật tự truyền thông mới, buộc những người làm nghề phải thích nghi.

Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang được nhiều chuyên gia đánh giá là một cuộc chuyển đổi sâu rộng hơn tất cả những làn sóng trước đó.

Theo nhà báo, đạo diễn Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, điều đang diễn ra không đơn thuần là sự ra đời của một công cụ công nghệ mới mà là quá trình tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái truyền thông, quảng cáo và thương mại.

"Chúng ta đang sống trong một giai đoạn mà ngành quảng cáo không còn đơn thuần là những bảng biển ngoài trời hay những thước phim ngắn. Dưới tác động của chuyển đổi số và toàn cầu hóa, marketing đã trở thành một trụ cột chiến lược, định hướng cho mọi hoạt động của doanh nghiệp", ông Sơn nhận định.

Theo ông, điểm đặc trưng của thời đại hiện nay là ranh giới giữa marketing, truyền thông, quảng cáo, nội dung và bán hàng đang dần bị xóa nhòa.

"Trong thế giới hiện đại, ranh giới giữa marketing, truyền thông, quảng cáo và bán hàng đã thực sự hòa trộn. Đây không còn là những khái niệm tách rời mà đã trở thành một 'combo sức mạnh'", ông Sơn nói.

Điều đó đồng nghĩa báo chí cũng không còn tồn tại như một thực thể biệt lập. Mỗi thông tin được xuất bản hôm nay đều có thể tác động đến hành vi tiêu dùng, uy tín thương hiệu, quyết định đầu tư và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ của báo chí không chỉ là đưa tin nhanh hơn mà còn phải giúp xã hội hiểu đúng hơn. Khi AI khiến việc sản xuất nội dung trở nên dễ dàng, giá trị cốt lõi của báo chí sẽ ngày càng nằm ở khả năng xác thực, kiểm chứng và định hướng thông tin.

Một trong những câu hỏi được đặt ra nhiều nhất hiện nay là liệu AI có thể thay thế nhà báo và người làm truyền thông hay không.

Theo ông Nguyễn Trường Sơn, cách đặt vấn đề này chưa phản ánh đầy đủ bản chất của cuộc chuyển đổi đang diễn ra.

"Rất nhiều người hỏi tôi liệu AI có thay thế con người hay không. Câu trả lời của tôi luôn là: AI không thay thế sự sáng tạo, AI giải phóng sự sáng tạo."

Theo ông, các công nghệ như AI Digital Human, AI Livestream, AI Video hay những nền tảng tạo sinh nội dung không được tạo ra để thay thế con người. Giá trị lớn nhất của chúng là giúp tối ưu quy trình vận hành, nâng cao hiệu suất làm việc, phân tích dữ liệu và mở rộng quy mô hoạt động với tốc độ chưa từng có.

Tuy nhiên, công nghệ vẫn có những giới hạn mà chỉ con người mới có thể vượt qua.

"AI có thể xử lý dữ liệu, tổng hợp thông tin và tạo ra nội dung trong vài giây. Nhưng cảm xúc, trải nghiệm sống, trách nhiệm xã hội và các chuẩn mực đạo đức trong sáng tạo vẫn là những giá trị thuộc về con người. Chúng ta ứng dụng AI để nâng tầm vị thế của mình, chứ không phải để đánh mất bản sắc của chính mình", ông Sơn nhấn mạnh.

Thông điệp này cũng gợi mở một vấn đề cốt lõi đối với báo chí trong thời đại AI. Khi thông tin xuất hiện ở khắp mọi nền tảng, lợi thế cạnh tranh của báo chí không còn nằm ở tốc độ đưa tin đơn thuần.

Điều công chúng tìm kiếm ngày nay là sự xác tín của thông tin, khả năng kiểm chứng, chiều sâu phân tích, góc nhìn có trách nhiệm và những giá trị nhân văn mà thuật toán chưa thể thay thế.

AI có thể giúp người làm báo nâng cao năng suất và mở rộng năng lực tác nghiệp, nhưng niềm tin của công chúng - tài sản cốt lõi của báo chí - vẫn được xây dựng từ bản lĩnh nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tư duy phản biện của con người.

Ở góc độ của một người nhiều năm hoạt động trong các lĩnh vực báo chí, điện ảnh, quảng cáo và công tác hội nghề nghiệp, ông Nguyễn Trường Sơn cho rằng AI đang mở ra cơ hội tái định hình hệ sinh thái sáng tạo tại Việt Nam.

Theo ông, trong nền kinh tế số, báo chí, doanh nghiệp, nhà sáng tạo nội dung, KOL, KOC và các nền tảng công nghệ đang cùng tham gia vào một chuỗi giá trị chung, nơi mỗi mắt xích đều tạo ra ảnh hưởng xã hội và giá trị kinh tế.

Tuy nhiên, đi cùng với sức ảnh hưởng ngày càng lớn là yêu cầu ngày càng cao về đạo đức nghề nghiệp, tính minh bạch và trách nhiệm xã hội. Đó cũng là lý do ông nhiều lần nhấn mạnh việc chuẩn hóa hoạt động nghề nghiệp, xây dựng các bộ quy tắc ứng xử và hình thành một hệ sinh thái nội dung lành mạnh, nơi sức ảnh hưởng luôn đi cùng trách nhiệm.

Nhìn về tương lai, ông Sơn cho rằng AI có thể tạo ra hàng tỷ nội dung mỗi ngày, nhưng điều đó không đồng nghĩa xã hội sẽ có thêm hàng tỷ nguồn thông tin đáng tin cậy. Trái lại, khi dữ liệu và nội dung được sản xuất với tốc độ chưa từng có, niềm tin sẽ trở thành nguồn tài nguyên khan hiếm nhất của kỷ nguyên số.

Trong cuộc cạnh tranh mới đó, lợi thế cốt lõi của báo chí không nằm ở khả năng sản xuất nhiều nội dung hơn máy móc, mà ở uy tín nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và năng lực kiểm chứng thông tin.

"Nếu AI giúp con người tiếp cận tri thức nhanh hơn thì báo chí có sứ mệnh giúp công chúng nhận diện đâu là sự thật. Báo chí không nhất thiết phải là nơi đưa ra nhiều thông tin nhất, nhưng phải là nơi giúp xã hội tìm được những thông tin đáng tin cậy nhất", ông Sơn nhấn mạnh.

Không được sao chép lại bất kỳ thông tin nào từ website này khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Tiếp Thị & Gia Đình