Loay hoay ở phân khúc giá rẻ: Vì sao ngành dệt may Việt Nam chưa thể chạm tới biểu tượng toàn cầu?

Ngành dệt may Việt Nam đang nằm trong nhóm xuất khẩu lớn nhất thế giới nhưng vẫn thiếu một chất liệu đủ sức trở thành biểu tượng toàn cầu. Lý do vì đâu?

Học Dior, YSL cách 'thao túng cảm xúc', biến mỗi khách hàng thành một 'KOL miễn phí' cho thương hiệu

Từ biểu tượng bền vững đến cuộc chơi AI: Allbirds đang cứu mình hay tự đánh mất bản sắc?

Bước ra sàn diễn quốc tế: Thời trang Việt đã sẵn sàng?

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới. Từ các xưởng gia công trải dài khắp cả nước đến những nhà máy sản xuất quy mô lớn, ngành dệt may Việt Nam đã trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu suốt nhiều năm qua.

Tuy nhiên, dù sản xuất cho hàng loạt thương hiệu quốc tế, Việt Nam vẫn chưa sở hữu một chất liệu hay biểu tượng thời trang đủ chạm đến toàn cầu. Trong khi Nhật Bản có denim selvedge, Ý có len cashmere cao cấp hay Scotland gắn liền với tartan và tweed thì ngành dệt may Việt vẫn chủ yếu được xem là “công xưởng sản xuất” đơn thuần.

Điều này đặt ra câu hỏi lớn cho doanh nghiệp và thương hiệu trong nước: Vì sao ngành dệt may Việt Nam vẫn còn khoảng cách rất xa để bước từ gia công sang xây dựng giá trị toàn cầu?.

Không thể phủ nhận năng lực sản xuất là thế mạnh lớn nhất của ngành dệt may Việt Nam. Hàng triệu sản phẩm được xuất khẩu mỗi năm, từ thời trang nhanh cho đến các đơn hàng cao cấp. Tuy nhiên, phần lớn giá trị mà doanh nghiệp Việt tạo ra vẫn nằm ở khâu gia công thay vì sáng tạo nguyên liệu hay phát triển bản sắc chất liệu riêng.

Nói cách khác, Việt Nam làm rất tốt phần “sản xuất cho người khác”, nhưng chưa tạo ra loại vải khiến thế giới phải nhớ đến tên mình. Đây chính là khác biệt giữa một quốc gia gia công và một quốc gia có quyền lực vật liệu trong ngành thời trang.

Nhật Bản không chỉ bán quần jeans, họ bán văn hóa denim. Ý không chỉ bán vải len, họ bán tay nghề, lịch sử và giá trị thủ công lâu đời. Những quốc gia này thành công vì họ biến chất liệu thành một phần trong câu chuyện thương hiệu quốc gia.

Trong khi đó, nhiều chất liệu giàu tiềm năng của Việt Nam như lụa tơ tằm, đũi, lanh hay thổ cẩm vẫn đang phát triển rời rạc, thiếu chiến lược dài hạn và chưa được chuẩn hóa để bước vào chuỗi giá trị cao cấp toàn cầu.

Một trong những điểm yếu lớn nhất của ngành dệt may Việt Nam nằm ở khả năng kể chuyện thương hiệu. Người tiêu dùng hiện đại không còn mua một loại vải chỉ vì tính ứng dụng. Họ quan tâm đến nguồn gốc chất liệu, câu chuyện văn hóa phía sau, tay nghề thủ công, giá trị bền vững và tính độc bản của sản phẩm.

Linen châu Âu hay denim Nhật Bản có thể bán với mức giá rất cao dù công năng chưa chắc vượt trội hoàn toàn. Lý do là bởi điều họ thực sự bán là cảm xúc và giá trị văn hóa.

Việt Nam thực tế sở hữu rất nhiều chất liệu có tiềm năng kể chuyện mạnh mẽ. Từ lụa Bảo Lộc, lanh của người H’Mông đến kỹ thuật dệt thủ công của các làng nghề truyền thống, tất cả đều mang chiều sâu văn hóa đáng giá. Nhưng phần lớn vẫn thiếu:

Khi không có câu chuyện đủ mạnh, chất liệu Việt rất khó vượt khỏi hình ảnh nguyên liệu phổ thông.

Trong vài năm gần đây, ngành thời trang toàn cầu đang chứng kiến sự dịch chuyển lớn khi vật liệu trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng hơn cả thiết kế. Điều này mở ra cơ hội rất lớn cho ngành dệt may Việt Nam, bởi chúng ta sở hữu hệ sinh thái làng nghề phong phú cùng nguồn nguyên liệu tự nhiên đa dạng.

Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp Việt cần thay đổi tư duy từ sản xuất sang kiến tạo giá trị. Thay vì chỉ tập trung gia công số lượng lớn, các thương hiệu cần đầu tư vào:

Trong tương lai, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ai sản xuất nhanh hơn, mà là ai sở hữu chất liệu có bản sắc riêng hơn. Đồng thời, sự ổn định cực kỳ cao về chất lượng cũng là bài toán mà ngành dệt may Việt Nam cần phải giải quyết.

Để ngành dệt may Việt Nam thực sự bước lên nấc thang giá trị cao hơn, điều cần thiết không chỉ là công nghệ hay năng lực sản xuất, mà còn là một hệ sinh thái đồng bộ giữa:

Quan trọng hơn cả, Việt Nam cần ngừng xem chất liệu chỉ là nguyên liệu đầu vào.

Trong ngành thời trang hiện đại, chất liệu chính là tài sản thương hiệu. Một loại vải có thể tạo ra bản sắc quốc gia, nâng tầm giá trị sản phẩm và giúp ngành dệt may Việt Nam thoát khỏi cuộc cạnh tranh giá rẻ kéo dài suốt nhiều năm qua.

Và khi thế giới ngày càng tìm kiếm những giá trị bản địa, bền vững và giàu chiều sâu văn hóa, đây có thể là thời điểm tốt nhất để ngành dệt may Việt Nam bước ra khỏi vai trò “hậu trường”, trở thành cái tên có tiếng nói riêng trên bản đồ thời trang toàn cầu.

Cơ quan ngôn luận của Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam

Giấy phép Tạp chí điện tử số 319/GP-BTTTT ngày 30/10/2024 do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp

Địa chỉ: Số 8 Phan Văn Trường, Phường Cầu Giấy, Hà Nội

Không được sao chép lại bất kỳ thông tin nào từ website này khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Tiếp Thị & Gia Đình